Honderd ton per uur gemiddeld, met een verlies van minder dan 1 procent. Dat is de dorscapaciteit van maaidorsers in de hoogste klasse. John Deere wil met zijn X9-serie meedoen in die competitie. Maaidorsers als de New Holland CR10.90, de Claas Lexion 8900 en de Fendt Ideal 10 zijn andere spelers daarin.
John Deere heeft met zijn X9 een behoorlijke stap gezet ten opzichte van het vorige topmodel, de S790. John Deere noemt dat de 75 ton per uur-machine. De grote winst is capaciteit en die heeft John Deere weten te halen uit de vergroting van het dorsoppervlak. De S790 heeft één dorsrotor, de X9 heeft er twee. De enkele rotor heeft een diameter van 76 centimeter, de dubbele hebben elk 61 centimeter diameter. Het dorsoppervlak ging hierdoor van 2,75 vierkante meter naar 4,0 vierkante meter. De rotoren van de X9 zijn ook nog eens langer dan die van de S790: 351 om 312 centimeter. Daardoor is ook het afscheidingsoppervlak flink vergroot. De grote inhoud van de rotoren leidt er ook toe dat het graan vriendelijk wordt behandeld. Want behalve veel tonnen per uur is het ook belangrijk dat het graan niet al te veel beschadigd wordt. John Deere claimt dan ook dat de hoge capaciteit gepaard gaat met een laag percentage korrelbreuk. Ook dit percentage wil John Deere graag onder 1 procent houden. Het lage toerental van de grote rotoren draagt hier ook in hoge mate aan bij.
Belangrijk is een goede vulling van de beide rotoren, vanuit het 172 centimeter brede opvoerkanaal. Dit opvoerkanaal is 23 procent breder dan dat van zijn voorganger en kan 45 procent meer volume bevatten. Vanuit dit grote invoerkanaal komt het gewas op een verdeelrotor. Die is voor de dorsrotor gemonteerd en staat daar haaks op. De vijzelvorm in het midden van deze rotor scheidt de gewasstroom in twee delen. Vervolgens zorgen de schoepen op deze rotor dat het gewas ingevoerd wordt in de dorsrotoren. Het totale reinigingsoppervlak groeide van 5,9 naar 7,0 vierkante meter. Om verschillende gewassen onder wisselende omstandigheden goed te kunnen verwerken is de snelheid van de rotoren in te stellen tussen 300 en 1.300 toeren per minuut. Voor de verschillende gewassen moeten wel segmenten van de dorskorf worden gewisseld. Omdat die maar 10 kilo per stuk wegen, zijn die door één persoon gemakkelijk te wisselen.
Het reinigingsoppervlak is maar liefst 7 vierkante meter, het grootste in de markt. Een nieuwe Dynaflo-ventilator blaast lucht in vier gescheiden stromen over de zeven en de voorbereidingsbodem.
Het graan komt uiteindelijk in de graantank met een inhoud van 16.200 liter. Met een lossnelheid van 186 liter per seconde is de chauffeur in staat om in 100 seconden ongeveer 13 ton graan te lossen. Het elektrische motormanagement verhoogt tijdens het lossen het motorvermogen met 54 pk, zodat er tijdens het rijdend lossen voldoende vermogen overblijft om met maximale capaciteit te blijven dorsen. De lospijp heeft een maximale lengte van 9,7 meter en heeft een knik, zodat hij tijdens transport minder ver achter de machine steekt. Hij is 106 graden draaibaar en hierdoor heeft de chauffeur een goed zicht op het lossen en heeft hij oogcontact met de trekkerchauffeur. Dat is niet eens altijd nodig, want John Deere biedt de mogelijkheid van machinesynchronisatie. Hiermee kan de chauffeur van de combine de snelheid en de richting van de loswagen gelijk laten lopen met die van de combine. Of hij kan deze oversturen, waardoor hij de loswagen beter kan vullen. Machinesynchronisatie is ook voor de chauffeur van de loswagen een heel handig hulpmiddel. Hij kan hiermee namelijk van elke combine op het veld de positie en de rijrichting zien. En nog belangrijker, ook het vulniveau in de graantank.
We hadden het over het motorvermogen. De X9 heeft twee motorvarianten. In het type X9 1000 ligt een 13,6 liter zescilinder John Deere-motor (DPS). Deze is goed voor een nominaal vermogen van 557 pk. Dat is op het nominale toerental. Het maximale vermogen ligt bij ongeveer 1.700 toeren en bedraagt 639 pk. Dan is er ook het type X9 1100. Deze heeft in plaats van een enkele turbo een dubbele turbo en daardoor haalt hij bij dezelfde motorinhoud een hoger vermogen. Dat is nominaal 611 pk en maximaal 700 pk. Beide motoren hebben een boost van 54 pk, maar die komt alleen vrij bij het nominale toerental en alleen tijdens het lossen. Het maximale koppel van de X9 1100 komt vrij tussen 1.350 en 1.650 motortoeren en bedraagt 3.000 Nm. De dieseltank heeft een inhoud van 1.250 liter en dat is genoeg voor ongeveer 14 uur werken.
De cabine is nog weer ruimer geworden dan zijn voorganger. En maar liefst 20 procent stiller. De cabine wordt stofvrij gehouden door een elektrisch deurmechanisme, dat de deur extra goed dicht trekt wanneer je binnen zit. In de cabine voelt een John Deere-bestuurder zich snel vertrouwd. Beeldschermen vertonen grote overeenkomsten met die van de trekkers. De CommandPro-bedieningshendel zorgt ervoor de je de machine kunt bedienen met vijftien knoppen, waarvan je er vijftien zelf kunt toewijzen. Er zijn verschillende comfortpakketten om uit te kiezen. In de meest luxe heb je een leren verwarmde stoel, die je ook kunt koelen. En je kunt hem 16 graden draaien, naar links en naar rechts.
Uiteraard heb je de mogelijkheid om de besturing over te laten aan gps. Daarnaast heb je verschillende systemen die je helpen voor het instellen van de combine. Dankzij telemetrie kan dat ook op afstand. Via Expert Alerts krijg je zelfs een waarschuwing wanneer onderdelen vervangen moeten worden, zelfs nog voor ze kapot gaan. De plaatsspecifieke opbrengstmeting gebeurt met weegcellen in de graantank. De gegevens kunnen direct worden gedeeld in het MyJohnDeere-portal.
In Europa zullen de meeste maaidorsers geleverd worden op rupsen, want bij een rupsbreedte van 61 centimeter blijft de transportbreedte nog net binnen de 3,5 meter. In Canada zagen we de machine op banden, met voor dubbellucht in de maat 650/85R38 en achter 750/65R26.
We zagen in de Canadese staat Alberta twee X9 1000 machines aan het werk in het koolzaad op een groot akkerbouwbedrijf. Voor de combines zaten RD40F-maaiborden, met een maaibreedte van 12,20 meter. Ze werkten samen op een perceel met nog drie S780-machines. Voor de afvoer van het graan naar de vrachtwagens zorgen twee 9RX590-knikrupstrekkers met Brent Avalanche 2096-overlaadwagens. Bij een loonwerker even noordelijker in Alberta zagen we drie X9 1100’s in de tarwe. Twee hadden een HD45R-maaibord. Deze hebben een werkbreedte van 13,70 meter. Dit zijn nog niet de allergrootste maaiborden, want er is ook een 50-voets variant leverbaar. Deze maait 15,20 meter breed.
Van de derde machine van deze loonwerker was het maaibord nog niet geleverd. Gelukkig had hij nog een John Deere W170 zwadmaaier met een 1435D-maaibord. Hiermee kan hij 10,7 meter breed maaien, maar het kost hem wel een mannetje meer. Met een BP15-doekopraper voor de combine kon hij de zwaden goed verwerken. Twee combinaties zorgden hier voor het graantransport naar de vrachtwagens: een 9520R-rupstrekker in combinatie met een Brandt 1320 overlaadwagen en een John Deere 8320R met een Brandt 1020 XR overlaadwagen. Beide bedrijven waren goed te spreken over de prestaties van de machine. Een derde akkerbouwer overweegt serieus om zijn vier John Deere S780 combines in te ruilen tegen drie X9’s. Hij heeft er vertrouwen in dat hij met die drie machines niet veel inlevert aan capaciteit.
Tekst: Arend Jan Blomsma
